Cung ứng sách và điều chuyển giáo viên
Hơn 260 nghìn học sinh các cấp ở Khánh Hòa cùng với hàng triệu học sinh cả nước đang chuẩn bị bước vào năm học 2008 - 2009. Nỗi lo toan cho năm học mới, với một tinh thần hiện đại và nhân văn, "Năm học ứng dụng công nghệ thông tin và xây dựng trường học thân thiện..." như được phản chiếu trong hàng loạt việc làm và con số, trong tư duy và hành động của ngành giáo dục và đào tạo (GD và ÐT) Khánh Hòa.
Ðến thời điểm này, Công ty cổ phần sách - thiết bị trường học Khánh Hòa đã nhập 4 triệu 700 nghìn bản sách giáo khoa (SGK), và đã phát hành được 4 triệu 650 nghìn bản. Riêng SGK mới lớp 12, phát hành 297 nghìn bản (trong tổng số 320 nghìn bản) công ty chấp nhận tồn kho 10 - 15% để bảo đảm đủ SGK lớp 12 cho nhu cầu học sinh ở địa phương.
Năm nay, thực hiện chủ trương của Bộ GD và ÐT, công ty đã thu mua và bán lại 35 nghìn bản SGK cũ, tặng gần 400 bộ SGK mới cho gần 400 học sinh con thương binh, liệt sĩ, và phát 100 nghìn phiếu giảm 10% giá SGK. Công ty còn mở một hệ thống bảy nhà sách "phủ kín" toàn tỉnh, vừa kiểm soát thị phần sách giáo dục, vừa tạo điều kiện xây dựng các thư viện và tủ sách trường học.
Dựa vào đặc điểm quy mô học sinh, ngành học mầm non, THPT đều tăng, trong khi ngành học tiểu học, THCS giảm khá mạnh, ngành tiến hành điều chuyển, tuyển dụng và sắp xếp lại biên chế đội ngũ theo hướng phân cấp quản lý cho cơ sở, khai thác có hiệu quả và bảo đảm chất lượng giáo dục trong hoàn cảnh thực tiễn địa phương. Dù vậy, định biên giáo viên/lớp cũng chỉ đạt 1,5 giáo viên (tiểu học, học hai buổi/ngày), 1,2 giáo viên (học một buổi/ngày).
Số giáo viên cấp THCS dư thừa chuyển sang làm công tác thiết bị giáo dục và tỉnh tạm thời không tuyển loại hình giáo viên này nữa. Hiệu trưởng các trường THPT được quyền tuyển dụng giáo viên và đến thời điểm này hơn 180 giáo viên THPT mới mừng vui đón nhận nhiệm vụ, chuẩn bị đứng trên bục giảng vào năm học mới 2008 - 2009.
Ứng dụng công nghệ thông tin đang đứng ở đâu?
Khánh Hòa là một trong những tỉnh khá sớm đưa công nghệ thông tin vào trường học với tư cách là một môn học. Mỗi trường (trực thuộc sở) đều được trang bị một phòng máy vi tính. Việc giảng dạy môn tin học đã được tổ chức tại 30 trường THPT, 21 trường THCS/87 trường (THCS) và 7 trường tiểu học/181 trường (tiểu học).
Ở góc độ ứng dụng CNTT trong quản lý giáo dục từ cấp sở xuống các phòng, trong quản lý chuyên môn nghiệp vụ và góp phần hỗ trợ đổi mới phương pháp giảng dạy cũng được bắt đầu chú ý hơn, nhất là khi ngành GD và ÐT chủ trương đổi mới công tác thi cử, và từ năm 2006, áp dụng hình thức thi trắc nghiệm. Sở GD và ÐT Khánh Hòa đã phối hợp với một công ty tự xây dựng phần mềm trắc nghiệm, thực hiện quản lý công tác thi cử bằng CNTT, ở tất cả các khâu nhập dữ liệu, làm điểm số... Các phòng, ban chuyên môn như tài chính, tổ chức cán bộ đều sử dụng các phần mềm trong công tác quản lý, điều hành chuyên môn.
Ở góc độ ứng dụng vào đổi mới phương pháp dạy và học, giáo viên các trường học đã tránh được sự nhầm lẫn giữa khái niệm về giáo án điện tử với bài trình chiếu, mà CNTT chỉ là công cụ, là phương tiện hỗ trợ cho phương pháp giảng dạy. Nhưng, việc sử dụng giáo án điện tử như thế nào cho phù hợp bài giảng và khai thác các thí nghiệm ảo sao cho hiệu quả, tạo hứng thú học sinh học tập cũng là một vấn đề cần được cấp quản lý quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn.
Cái khó của ứng dụng CNTT hỗ trợ phương pháp giảng dạy chính là đội ngũ, nhất là những giáo viên đã có tuổi, tiếp thu có phần chậm và ngại học cách sử dụng các phương tiện kỹ thuật để bài giảng sinh động, kích thích sự sáng tạo của học trò hơn. Chính vì thế, khi tự đánh giá việc ứng dụng CNTT vào quản lý và công tác giảng dạy, ngành GD và ÐT Khánh Hòa nhận thấy mới ở vị trí "thường thường bậc trung" trong 64 tỉnh, TP cả nước.
Nhận thức được xu thế phát triển của CNTT, với ý nghĩa ứng dụng CNTT trong giáo dục vừa là mục tiêu, vừa là phương pháp, một tư tưởng của năm học mới, ngành GD và ÐT Khánh Hòa đã bắt tay "phác thảo" kế hoạch - như lời của Phó Giám đốc Sở GD và ÐT Trần Văn Tỉnh. Ðó là ngành sẽ xây dựng hệ thống quản lý học sinh, cấp văn bằng, chứng chỉ, hồ sơ lưu trữ thông qua việc ứng dụng CNTT.
Bồi dưỡng CNTT chuyên sâu cho các chuyên viên của sở, nâng cấp hệ thống máy tính, kết nối mạng cáp quang Viettel để giảm giá thành. Xây dựng một hệ thống thông tin thống nhất và sớm nhất từ cơ sở chỉ đạo xuống các phòng, các cơ sở GD và ÐT; một chương trình phần mềm bao gồm: Cổng thông tin điện tử của ngành; xây dựng phần mềm khảo thí trực tuyến xuống tận các trường; và đặc biệt xây dựng cơ sở hạ tầng về CNTT.
Nhưng Khánh Hòa cũng kiến nghị Bộ GD và ÐT nên có chủ trương "xã hội hóa" việc trang bị máy tính cho các trường, thống nhất chuẩn giao tiếp và mã của toàn quốc để làm việc trên hệ thống truyền tải và hằng năm tổ chức đánh giá việc ứng dụng CNTT trong quản lý giáo dục, trong chuyên môn như thế nào cho có hiệu quả.
Còn rất nhiều khó khăn
Khánh Hòa là một tỉnh giàu ở cực nam Trung Bộ. Ở mảnh đất "đắc địa" này được trời đất ưu đãi, ngân sách thu nhập hằng năm của tỉnh là 5.000 tỷ đồng. Sự thuận lợi về kinh tế hàng hóa, du lịch, dịch vụ, v.v. đã tạo ra những điều kiện may mắn hỗ trợ không ít cho giáo dục Khánh Hòa phát triển.
Tuy vậy, giáo dục Khánh Hòa không phải đã hết những cam go và thách thức, đòi hỏi cả trí tuệ và nhiệt huyết của toàn ngành, để có những kế sách vừa tham mưu, vừa là giải pháp tháo gỡ. Bởi mặc dù mạng lưới giáo dục khá hoàn chỉnh, nhưng ngay năm học mới này, tỉnh vẫn còn khoảng 40 - 50% hạng mục công trình xây dựng nhỏ, hoặc sửa chữa lớn phải cuối năm 2008 mới hoàn thành, do đó có một số trường THPT vẫn phải học nhờ các cơ sở khác.
Trường học một buổi/ngày đã khó như vậy, thiết bị giáo dục, giống như mọi năm, tiếp tục chậm, có nghĩa là không ít học sinh tiếp tục "học chay". Hai huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh dự kiến mở hai trung tâm giáo dục thường xuyên và hướng nghiệp, nhưng lại chưa có cơ sở vật chất. Giáo viên các huyện miền núi còn tiếp tục phải đi thuê nhà, do số lượng nhà công vụ không đáp ứng đủ.
Học sinh các huyện vùng sâu phải đi học xa 15-20 km, nên nỗi lo các học sinh chán học, dễ dàng bỏ học là nỗi lo thường trực. Thiếu trường, lớp đã đành, ngay cả chủ trương chuyển đổi loại hình trường bán công (10 trường) sang tư thục cũng rất khó với giáo dục Khánh Hòa, vì vấp ngay từ cơ chế (mô hình trường tư thục này như thế nào?); và lại "đụng" phải chuyện sở hữu đất đai. Chưa kể tâm lý giáo viên nhiều người không an tâm với tiếng "tư thục".
Do cơ sở vật chất, đất đai hiếm, nên cả tỉnh mới có 77 trường đạt chuẩn quốc gia/500 trường toàn tỉnh, so với các tỉnh khác, tốc độ đạt chuẩn vậy là khá chậm. Ðáng chú ý công tác phổ cập giáo dục bậc trung học rất khó khăn, vì đầu tư lớn, nhưng hiệu quả thấp. 500 học sinh lớp phổ cập (bổ túc THPT) thi tốt nghiệp chỉ có chín em đỗ. Hệ thống trường nghề, ngành GD và ÐT lại không quản lý, trong khi chỉ tiêu ngành đưa ra là 15% học sinh phải có chứng chỉ, bằng tốt nghiệp nghề (!)...
Rồi hàng loạt những bất cập của các trường ngay trong lĩnh vực ứng dụng CNTT, đòi hỏi phải "xã hội hóa" trang bị máy tính, đào tạo cho giáo viên năng lực đổi mới phương pháp ngay từ trường sư phạm... Tất cả đều liên quan hai chữ "cơ chế". Giáo dục Khánh Hòa mong chờ có cơ chế phù hợp tạo hành lang pháp lý cần thiết cho sự vận động và phát triển của ngành.
